Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με την οποία διατάχθηκε να παγώσει η κατασκευή της Κλειστής Ελεγχόμενης Δομής στη Βάστρια της Λέσβου λόγω απουσίας περιβαλλοντικής μελέτης, δεν προκαλεί έκπληξη. Η απόφαση επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που είχαν ήδη εκφράσει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων και η Lesbos Solidarity, και τις οποίες οι αρμόδιες αρχές αγνόησαν κατάφωρα. Ήδη από την ανακοίνωση της τοποθεσίας της δομής, η οποία έγινε με τη συναίνεση ορισμένων αιρετών οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης της Λέσβου, η Lesvos Solidarity και άλλοι είχαν επισημάνει με έμφαση τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και είχαν εκφράσει την έντονη αντίθεσή τους στην κατασκευή αυτού του υπερμεγέθους, σχεδόν φυλακής, συγκροτήματος, το οποίο θα έθετε σε κίνδυνο τη ζωή και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων.
Η απόφαση ανέδειξε για ακόμη μία φορά την αλαζονεία, τα ψεύδη των αρμόδιων τοπικών, εθνικών και ευρωπαϊκών φορέων, καθώς και την πλήρη απουσία κατάλληλου σχεδιασμού. «Πληροί όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις, τους περιβαλλοντικούς όρους και τις προδιαγραφές», μας είχε διαβεβαιώσει ο νεοδιορισμένος υπουργός Μετανάστευσης, ενώ στην απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας επισήμανε την απουσία αυτών ακριβώς των προϋποθέσεων και όρων. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι αρχές αυτές υπονομεύουν την υποχρέωση προστασίας και τήρησης των νόμιμων κανόνων.
Οι αρμόδιες εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές έχουν επανειλημμένα δικαιολογήσει τις παραβιάσεις, τις παραλείψεις και την αμέλεια που καταγράφονται στο Καρά Τεπέ, επικαλούμενες ότι η δομή είναι προσωρινή, έως ότου ανοίξει ο νέος χώρος. Τρία χρόνια μετά τη φωτιά στη Μόρια και μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι μαθητές μας μάς λένε: «Συχνά δεν έχουμε καθόλου νερό. Αυτή την εβδομάδα δεν είχαμε νερό από την Κυριακή έως την Τρίτη […] Μας δίνουν μόνο 2 μπουκάλια πόσιμο νερό την ημέρα και, για να τα πάρουμε, πρέπει να περιμένουμε για πολλή ώρα σε δύο ουρές κάτω από τον καυτό ήλιο». Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα τουλάχιστον 15 λίτρα νερού ανά άτομο την ημέρα που πρέπει να διατίθενται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (δηλαδή όχι σε μόνιμη δομή υποδοχής), σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα — πρότυπα που οι ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές επιλέγουν να αγνοούν.
Παρά τις διακηρύξεις για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, οι μαθητές μας περιγράφουν μια εφιαλτική κατάσταση: συνεχή επιτήρηση, συχνά συνοδευόμενη από κακομεταχείριση από ορισμένους υπαλλήλους, αβεβαιότητα για το μέλλον, κατάρρευση ενός δίκαιου συστήματος ασύλου, παραβιάσεις των υποχρεώσεων για ειδικές συνθήκες υποδοχής και για την προστασία ευάλωτων ομάδων. «Με δύο απορρίψεις δεν μας δίνουν τίποτα, ούτε φαγητό ούτε νερό», λέει ένας 16χρονος μαθητής μας, που θέλει να πάει σχολείο, να αθληθεί και να ζήσει την παιδική του ηλικία, όμως τα όνειρά του συντρίβονται για ακόμη μία φορά στη Λέσβο. «Για να βγούμε σε δραστηριότητες, πρέπει να μας συνοδεύουν οι γονείς μας. Πώς να με συνοδεύσουν, όταν πρέπει να πηγαίνουν να ζητιανεύουν για φαγητό και νερό;» συνεχίζει. «Δεν ένιωθα ασφαλής στο Καρά Τεπέ», λέει ένας άλλος μαθητής, που τώρα μένει έξω από τη δομή. «Όταν γίνονται καβγάδες μεταξύ των προσφύγων, οι αστυνομικοί κάθονται και παρακολουθούν μέχρι να τραυματιστεί σοβαρά κάποιος και να τελειώσει το επεισόδιο», μας λέει ένας άλλος μαθητής. «Πήγα να γραφτώ στο σχολείο, αλλά μου είπαν ότι οι εγγραφές έχουν κλείσει», λέει ένας ακόμη ανήλικος μαθητής. «Πήγα στο σχολείο. Κάναμε ένα μάθημα μίας ώρας και μετά έπρεπε να περιμένουμε 4 ώρες για το επόμενο», λέει ένας άλλος. «Συχνά, όταν επιστρέφουμε στη δομή, δεν μας αφήνουν να μπούμε — όχι επειδή γυρίσαμε μετά την επιτρεπόμενη ώρα, αλλά επειδή ένας γονιός έπρεπε να έρθει στην πύλη για να μας παραλάβει», μας λέει ένα ακόμη παιδί.
Κάποια παιδιά μάς είπαν ότι αντιλαμβάνονται την κακομεταχείριση ως τιμωρία: «Νομίζω ότι μας κόβουν το νερό για να μην το σπαταλάμε», είπε ένας μαθητής. Ένα άλλο παιδί μάς είπε: «Όταν φτάσαμε, μας πήγαν στη λεγόμενη “καραντίνα” μέσα στη δομή, όπου δεν υπάρχουν υποδομές ή υπηρεσίες ούτε πραγματοποιούνται δραστηριότητες. Αν οι γονείς μας δεν δεχτούν να μείνουν μαζί με άλλες οικογένειες, μας αφήνουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα».
Σήμερα, περισσότεροι από 3.004 άνδρες, γυναίκες και παιδιά είναι εγκλωβισμένοι στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή του Καρά Τεπέ. Αντί να επουλώσουν τα τραύματα του πολέμου, της βίας και του αναγκαστικού εκτοπισμού, τα παιδιά που βρίσκονται εκεί εκτίθενται ξανά στη βία, με ανεπανόρθωτες συνέπειες για την ψυχική τους υγεία και την ανάπτυξή τους. «Δεν θέλω να συμμετέχω στις δραστηριότητες που γίνονται μέσα· με κάνουν να νιώθω κατάθλιψη όταν βρίσκομαι εκεί όλη την ώρα», μας είπε ένας ανήλικος μαθητής. «Δεν σκέφτομαι το μέλλον. Μας είπαν ότι θα μας μεταφέρουν στην ηπειρωτική χώρα, γι’ αυτό περιμένω. Όταν τελειώσει όλο αυτό, θα δω τι θέλω και τι μπορώ να κάνω», είπε ένας άλλος.
