Γεια σας,
Το εργαστήριο κοπής του Safe Passage είναι ένας ευχάριστος χώρος δουλειάς. Κάθε πρωί, όποιος έχει σειρά κατεβαίνει στο καφέ Mikpo και επιστρέφει με έναν δίσκο γεμάτο δυνατούς καφέδες, ενώ ο Άλι** συνήθως βάζει να παίζει από το κινητό του μουσική από τη Μέση Ανατολή. Γεννήθηκε στο Ιράν από Αφγανούς γονείς. Στεκόμαστε δίπλα στο τραπέζι κοπής και κόβουμε προσεκτικά τα σχήματα που έχει σχεδιάσει πάνω στα χαρτονένια πατρόν του. Κάνουμε πού και πού ένα διάλειμμα και κάποιος από τους δυο μας ρωτά κάτι τυχαίο. Συχνά, η ερώτηση γίνεται αφορμή για μια μεγάλη συζήτηση, μέσα από την οποία μαθαίνουμε ο ένας κάτι για τον πολιτισμό του άλλου.
Έρχονται επίσης στο εργαστήριο άνθρωποι με πόνους στους ώμους, στα γόνατα, στους γοφούς και στην πλάτη και με ρωτούν αν μπορώ να βοηθήσω. Ο ξερός κρότος των ραπτομηχανών στο διπλανό δωμάτιο διακόπτει ρυθμικά τη μουσική. Εκεί, τρία ή τέσσερα άτομα δουλεύουν στις μηχανές, ράβοντας τα κομμένα κομμάτια μας από υλικά που έχουν διασωθεί από φουσκωτές βάρκες και σκηνές, καθώς και από υφάσματα που έχουν προσφερθεί.
Ο Άλι μού μίλησε για ένα τοπικό ποδοσφαιρικό τουρνουά, στο οποίο προσκλήθηκε η προσφυγική ομάδα που προπονεί. Η ομάδα δέχτηκε, όμως ο Άλι ανησυχούσε, επειδή δεν είχαν προπονηθεί μαζί για πολύ καιρό και υποψιαζόταν ότι ίσως να μην μπορούσαν να σταθούν στο ύψος της περίστασης. Είχε δίκιο: στο ημίχρονο έχαναν με 5–1 και αποχώρησαν από το γήπεδο απογοητευμένοι. Στην ομιλία του στο ημίχρονο προσπάθησε να τους εμψυχώσει για το δεύτερο μέρος. Τους είπε ότι πίστευε σε αυτούς και ότι θεωρούσε πως είχαν εξίσου μεγάλο ταλέντο με τους αντιπάλους τους. Τους είπε, όμως, πως θα ήταν δύσκολο.
Τους παρότρυνε να συνεχίσουν να προσπαθούν, τονίζοντας πόσο σημαντικό είναι να λειτουργούν ως ομάδα και να στηρίζουν ο ένας τον άλλον, αν ήθελαν να ξαναμπούν στο παιχνίδι. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι θα έπρεπε να προσπαθήσουν να το απολαύσουν. Δυστυχώς, τα πράγματα έγιναν ακόμη χειρότερα και τελικά ηττήθηκαν με συντριπτικό σκορ, 17–2.
Όσο μείναμε στη Λέσβο, ακούσαμε πολλές ενδιαφέρουσες και συγκινητικές ιστορίες. Πρόσφατα έμαθα για μια νεαρή Αφγανή μητέρα που έφευγε για να γλιτώσει από τους Ταλιμπάν. Είχε ταξιδέψει από την Καμπούλ στην Τουρκία με την τετράχρονη κόρη της και αποφάσισε να ενωθεί με άλλους ανθρώπους και να προσπαθήσουν να διασχίσουν το Αιγαίο με προορισμό τη Λέσβο. Η αναχώρηση έγινε το σούρουπο, όμως λίγο αργότερα η φουσκωτή βάρκα άρχισε να ξεφουσκώνει και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν γρήγορα στην παραλία. Βρήκαν μια δεύτερη βάρκα και ξεκίνησαν ξανά μέσα στη νύχτα. Όταν βρίσκονταν περίπου στη μέση της διαδρομής, ξέσπασε δυνατή καταιγίδα και ένα μεγάλο κύμα γέμισε τη βάρκα με νερά. Η μητέρα κρατούσε την κόρη της σφιχτά, αλλά όταν έσκασε πάνω τους ένα δεύτερο, τεράστιο κύμα, βρέθηκαν στη θάλασσα, κάτω από το νερό. Τα σωσίβια που φορούσαν ήταν παλιά και ήδη μουσκεμένα.
Ούτε η μητέρα ούτε η μικρή της κόρη ήξεραν να κολυμπούν. Κρατήθηκαν, όμως, η μία από την άλλη και κατάφεραν να βγουν στην επιφάνεια. Λαχανιασμένες, ζαλισμένες και αποπροσανατολισμένες, τις χτύπησε ένα ακόμη κύμα και η μητέρα έχασε την κόρη της από τα χέρια της. Ήταν απόλυτο σκοτάδι. Φώναζε μέσα στον άνεμο και στα αφρισμένα νερά, αλλά δεν πήρε απάντηση. Ένιωθε ότι ο άνεμος την έσπρωχνε προς κάποια μακρινά φώτα στην ακτή, χωρίς να ξέρει αν ήταν στη Λέσβο ή στην Τουρκία. Έφτασε στην ακτή δεκαοκτώ ώρες αργότερα. Ευτυχώς, είχε βγει στη Λέσβο.
Ήταν εντελώς εξαντλημένη. Σύρθηκε ως την παραλία και έπειτα στο πλάι του δρόμου. Όταν τη βρήκαν, σύμφωνα με μαρτυρίες, είχε υποστεί σοβαρά εγκαύματα από το θαλασσινό νερό και τον άνεμο και ήταν απαρηγόρητη. Αργότερα, στο νοσοκομείο, εξήγησε μέσω διερμηνέα ότι είχε χάσει την κόρη της. Ωστόσο, ένα μέλος του προσωπικού είχε ακούσει ότι ένα μικρό κορίτσι είχε βρεθεί πιο κάτω στην ακτή και είχε μεταφερθεί στον προσφυγικό καταυλισμό ΠΙΚΠΑ, κοντά στη Μυτιλήνη. Μετέφεραν και τη μητέρα στο ΠΙΚΠΑ, όπου ξαναβρέθηκε με την κόρη της. Όταν την είδε, είπε πως δεν μπορούσε να το πιστέψει. Είπε ότι θα περνούσε το υπόλοιπο της ζωής της ευχαριστώντας τον Θεό για αυτό το θαύμα, αλλά ότι δεν θα έπρεπε να έχει χρειαστεί να γίνει αυτό το θαύμα.
Ο προσφυγικός καταυλισμός ΠΙΚΠΑ ιδρύθηκε το 2015, ως απάντηση στην προσφυγική κρίση. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε, χρηματοδοτήθηκε και λειτούργησε αποκλειστικά από ντόπιους εθελοντές και είχε μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, το 2020, κρατικοί αξιωματούχοι επέδωσαν ειδοποίηση ότι θα έκλεινε. Ήταν σαφές ότι το ΠΙΚΠΑ δεν ήταν κάτι που ενέκριναν οι αρχές.
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, η Λιζ κι εγώ περπατήσαμε κατά μήκος της ακτής ως τον (πλέον κλειστό) καταυλισμό ΠΙΚΠΑ. Η πρόσβαση δεν επιτρέπεται απαραίτητα, αλλά αν ακολουθήσει κανείς ένα δυσδιάκριτο μονοπάτι που ξεκινά από ένα άνοιγμα στον φράχτη, δίπλα στον δρόμο, φτάνει σύντομα εκεί. Έχω επισυνάψει μερικές φωτογραφίες για να μεταφέρω το πνεύμα του χώρου, που εξακολουθεί να μιλά μέσα από τις ζωγραφισμένες τοιχογραφίες και τα μηνύματά του.
Ένα από αυτά τα μηνύματα έχει καλυφθεί με μπογιά. Μου έδωσαν, όμως, ένα έγγραφο με φωτογραφία του και αντέγραψα την εικόνα όσο καλύτερα μπορούσα. Τα λόγια με συγκίνησαν και πιστεύω ότι έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τη σημερινή κατάσταση, όπως συνέβαινε και όταν πρωτογράφτηκαν στον τοίχο του ΠΙΚΠΑ.
Η γυναίκα που μου επισήμανε αυτό το μήνυμα, το οποίο έχει πλέον καλυφθεί με μπογιά, είναι η Ute Gniewoß**. Είναι συνταξιούχος λειτουργός γερμανικής εκκλησίας στο Βερολίνο. Η Ute είναι μία από τους ανθρώπους που εργάζονται στη Lesvos Solidarity και με τους οποίους μοιραζόμαστε ένα σπίτι στο κέντρο της Μυτιλήνης. Είναι υπέροχος άνθρωπος: ακούραστα καλοσυνάτη, στοχαστική και ειλικρινής. Έχει συζητήσει με τη Λιζ κι εμένα μέχρι αργά πολλές νύχτες εδώ και έχουμε αναφερθεί σε αυτό το μήνυμα περισσότερες από μία φορές.
Να η εικόνα:
Η Ute εξηγεί ότι, όπως αντιλαμβάνεται εκείνα τα λόγια, για να κάνουμε οτιδήποτε πρέπει να αναλάβουμε δράση. Για να ανταποκριθούμε σε ένα κάλεσμα για δράση, πρέπει να δράσουμε. Αν, όμως, αυτό το κάλεσμα αφορά τις ανάγκες ανθρώπων ή ζητήματα έξω από την άμεση τροχιά μας (τον άμεσο κύκλο γύρω μας) και αν γνωρίζουμε ότι, για να δράσουμε, πρέπει να αφήσουμε τα πάντα και να αποδεχτούμε την αναστάτωση, θα ανταποκρινόμασταν σε αυτό το κάλεσμα; Θα ακούγαμε ολόκληρο το κάλεσμα, τον επείγοντα χαρακτήρα του, την ουσία αυτής της επιτακτικής έκκλησης για δράση… ή θα ακούγαμε μόνο όσα θέλαμε να ακούσουμε, γνωρίζοντας τι θα απαιτούσε τελικά από εμάς;
Ο Άλι ολοκλήρωσε την αφήγησή του για την ήττα της ομάδας του με 17–2. Στο δεύτερο ημίχρονο η ομάδα κατέρρευσε εντελώς· μάλιστα, δέχτηκε δύο γκολ ενώ ο τερματοφύλακάς της συζητούσε με έναν φίλο του στην εξέδρα. Οι παίκτες είχαν αρχίσει να μαλώνουν μεταξύ τους στο γήπεδο και υπέπεσαν σε αρκετά αχρείαστα, κυνικά φάουλ που τους κόστισαν ακριβά. Το σκορ είχε φτάσει στο 17–1 και, με λιγότερο από ένα λεπτό να απομένει, οι αντίπαλοι χαλάρωσαν εντελώς. Έτσι, λίγα μόλις δευτερόλεπτα πριν από τη λήξη, η ομάδα του Άλι πέτυχε ένα γκολ για την τιμή των όπλων.
Η ομάδα του πανηγύρισε έξαλλα το γκολ και οι πανηγυρισμοί συνεχίστηκαν στα αποδυτήρια. Τότε, ο Άλι ένιωσε ότι έπρεπε να βάλει αυτό το τελευταίο γκολ στη σωστή του διάσταση. Πίστευε ότι θα μπορούσαν να είχαν παίξει πολύ καλύτερα και τους υπενθύμισε το τελικό σκορ. Τους είπε πως δεν θα έπρεπε να είναι ικανοποιημένοι με την εμφάνισή τους και ότι είχαν αδικήσει τους εαυτούς τους επειδή δεν προσπάθησαν περισσότερο. Η ομάδα έδειχνε μπερδεμένη και κάπως πληγωμένη. Τότε μίλησε ο αρχηγός: «Μα, κόουτς, μας είπες απλώς να μπούμε στο γήπεδο και να περάσουμε καλά… κι αυτό κάναμε!» Οι υπόλοιποι παίκτες έγνεψαν συμφωνώντας με τον αρχηγό τους, αφήνοντας τον Άλι απογοητευμένο: είχαν ακούσει μόνο αυτό που ήθελαν να ακούσουν.
Χθες το βράδυ τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση για μια νεαρή γυναίκα από το Καμερούν, την οποία γνωρίζουμε μόνο ως Ντόρις. Η δέηση έγινε στον Καθολικό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Μυτιλήνη. Την είχαν ζητήσει μέλη της οικογένειάς της και η μικρή κοινότητα ανθρώπων από το Καμερούν στον σημερινό προσφυγικό καταυλισμό, όπου αναμενόταν να ξανασμίξει με την Ντόρις. Εκείνη πνίγηκε, στην προσπάθειά της να ξεφύγει από την κλιμακούμενη βία στο Καμερούν. Δεν μπορούσαμε να γνωρίζουμε αν βρίσκονταν στην εκκλησία μέλη της οικογένειάς της, αν και αργότερα μάθαμε ότι περίπου δέκα από τους παρευρισκομένους ήταν στο ίδιο σκάφος με την Ντόρις. Η Ντόρις ήταν μία από τους πέντε ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους· ανάμεσά τους ήταν και ένα μικρό παιδί.
Λίγες ώρες μετά την επιμνημόσυνη δέηση, αρχίσαμε να μαθαίνουμε τι μπορεί να είχε συμβεί στη βάρκα της Ντόρις. Ορισμένοι από τους άλλους επιζώντες ανέφεραν ότι το Ελληνικό Λιμενικό πλησίασε το σκάφος και εκτόξευσε καμάκι προς τη φουσκωτή βάρκα, τρυπώντας την. Στη συνέχεια, οι λιμενικοί ανέσυραν τους επιβαίνοντες από τη θάλασσα. Ήταν άραγε μια απόπειρα επαναπροώθησης που πήγε στραβά;
Μήπως ήθελαν απλώς να τρομοκρατήσουν τους επιβαίνοντες, ρίχνοντας το καμάκι κοντά στη φουσκωτή βάρκα, αλλά τελικά την πέτυχαν; Είναι αδιανόητο. Θέλω να διευκρινίσω ότι αυτοί οι σοκαριστικοί ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ούτε επαληθευτεί. Ωστόσο, όπως φαίνεται, αυτή είναι η μαρτυρία ορισμένων από όσους επέζησαν.
Η δέηση ήταν ανοιχτά συγκινησιακή, και το να βρίσκομαι ανάμεσα στους ανθρώπους της Ντόρις, καθώς πενθούσαν και την αποχαιρετούσαν, ήταν μια βαθιά συνταρακτική εμπειρία. Αυτό που είναι γνωστό, επαληθευμένο και επιβεβαιωμένο είναι ότι, σε έναν κόσμο που μοιάζει αποφασισμένος να κάνει τη ζωή όσο πιο δύσκολη γίνεται για όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, χάθηκε άλλη μία πολύτιμη ζωή, ενώ προσπαθούσε απλώς να φτάσει σε ασφαλές μέρος.
Με αγάπη σε όλους σας από τη Λέσβο,
Rob Kersley
* Το όνομα έχει αλλάξει.
** Το πραγματικό όνομα, κατόπιν αιτήματος του ίδιου του προσώπου.
Ο Άλι κι εγώ στο εργαστήριο κοπής του Safe Passage.
Προσφυγικός καταυλισμός ΠΙΚΠΑ
Προσφυγικός καταυλισμός ΠΙΚΠΑ
