Το 2024, μια χρονιά κατά την οποία συνεχίστηκαν οι σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων μεταναστών και προσφύγων, ήταν ακόμη μια εξαιρετικά δύσκολη χρονιά για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα. Οι απώλειες ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα συνεχίζονται αμείωτες, ενώ οι ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές δεν παρέχουν επαρκή βοήθεια και ασφαλή διέλευση. Μόνο τους τελευταίους μήνες σημειώθηκαν πολυάριθμα τραγικά ναυάγια στις ακτές της Ελλάδας, με ανυπολόγιστες απώλειες ζωών. Οι πρακτικές των επαναπροωθήσεων (pushbacks) και της παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης (refoulement) παραμένουν εκτεταμένες: μετανάστες επιστρέφονται διά της βίας σε επικίνδυνες συνθήκες, χωρίς τη δυνατότητα να ζητήσουν άσυλο, υπονομεύοντας ακόμη περισσότερο το κράτος δικαίου στην Ελλάδα.
Οι παραβιάσεις αυτές σημειώνονται σε ένα πλαίσιο ανησυχητικών εξελίξεων σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, ενσωματώνοντας τις χειρότερες πρακτικές της Ελλάδας στη διαχείριση της μετανάστευσης, σηματοδοτεί τη συνεχιζόμενη υποχώρηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, οι καταστροφικοί πόλεμοι και οι ανθρωπιστικές κρίσεις στην Ουκρανία, την Παλαιστίνη, τον Λίβανο, τη Συρία, την Υεμένη, το Αφγανιστάν, το Σουδάν και άλλες χώρες έχουν αναγκάσει εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους αναζητώντας ασφάλεια. Η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι αυτής της παγκόσμιας κρίσης εκτοπισμού.
Μέσα στη συστημική αδικία, υπήρξαν στιγμές ελπίδας και ανθεκτικότητας για τις οποίες αξίζει να αγωνιστούμε. Η Lesvos Solidarity, προσηλωμένη στην προώθηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της κοινωνικής ένταξης, άνοιξε το νέο της καταφύγιο «Selamet»· έναν ασφαλή και βιώσιμο χώρο για κατοίκους και πρόσφυγες, ο οποίος, σε συνδυασμό με τις δράσεις του Mosaik Support Center και του NaN Social Kitchen, προσφέρει μια ολοκληρωμένη και ρεαλιστική πρόταση ενδυνάμωσης ως αντίβαρο στον αποκλεισμό. Ένας χώρος όπου οι άνθρωποι μπορούν να «νιώσουν σαν στο σπίτι τους», όπως μας είπε ένας νεαρός πρόσφυγας από το Ιράν· όπου μια γυναίκα από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό «μπορεί να αναπνεύσει» και να σερβίρει στο παιδί της ένα ζεστό γεύμα στο τραπέζι· και όπου τα παιδιά μπορούν να ζωγραφίζουν τις ελπίδες και τα όνειρά τους για έναν κόσμο στον οποίο άνθρωποι από διαφορετικά περιβάλλοντα μοιράζονται τη ζεστασιά της ίδιας φωτιάς.
Σε μια χρονιά οπισθοδρόμησης, η Lesvos Solidarity απέδειξε ότι, μέσα από συλλογική δράση και αλληλεγγύη από τη βάση της κοινωνίας, είναι δυνατό να οικοδομήσουμε ένα πιο ανθρώπινο, δίκαιο και συμπεριληπτικό μέλλον για όλους.
Το 2024, η Lesvos Solidarity συνέχισε τις δράσεις της για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, απέναντι στις καταστροφικές συνέπειες ενός συστήματος που βασίζεται στις διακρίσεις και τον αποκλεισμό, καθώς και στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς συμμετείχαμε σε περισσότερες από 80 διμερείς και πολυμερείς συναντήσεις, ενώσαμε τις δυνάμεις μας με υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οργανώσεις και διεθνείς φορείς. Οι συναντήσεις αυτές αποτέλεσαν βήμα για την ανάδειξη επειγουσών ανησυχιών σχετικά με τις επιβλαβείς επιπτώσεις των μεταναστευτικών πολιτικών, οι οποίες έχουν αυξήσει τους κινδύνους για τους μετανάστες, έχουν εντείνει τη χρήση επαναπροωθήσεων και έχουν υπονομεύσει το κράτος δικαίου στην Ελλάδα.
Η Lesvos Solidarity πρωτοστάτησε στις εκκλήσεις για δικαιοσύνη για τα θύματα του ναυαγίου της Πύλου, όπου χάθηκαν περισσότερες από 600 ζωές, λόγω της άρνησης των ελληνικών αρχών να παράσχουν βοήθεια και να πραγματοποιήσουν διάσωση. Ενώσαμε τις δυνάμεις μας με τους επιζώντες και όσους υπερασπίζονται την υπόθεσή τους, ζητώντας να αποδοθούν ευθύνες και να μη λησμονηθεί αυτή η τραγωδία. Μέσα από τις παρεμβάσεις της, η Lesvos Solidarity κάλεσε την ΕΕ και την ελληνική κυβέρνηση να σεβαστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, να διασφαλίσουν ασφαλείς οδούς για το άσυλο και τη μετανάστευση και να προστατεύσουν όσους αναζητούν καταφύγιο από τη βία και τις διώξεις. Φέτος αξιοποιήσαμε επίσης την επίσημη έναρξη λειτουργίας του καταφυγίου μας για γυναίκες και παιδιά «Selamet», προωθώντας αξιοπρεπείς και βιώσιμες λύσεις προς όφελος των τοπικών κοινοτήτων και των πληθυσμών που πλήττονται από τον αποκλεισμό.
Με στόχο να αναδείξουμε και να περιορίσουμε τις διακρίσεις και τον ρατσισμό στην κοινωνία μας, συμμετείχαμε στις ολομέλειες και στις παρεμβάσεις του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Διευρύναμε επίσης τις συμμαχίες μας, συμμετέχοντας στην Πλατφόρμα Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Lesvos Solidarity παραμένει προσηλωμένη στη διεκδίκηση ισότιμης πρόσβασης σε δικαιώματα, ευκαιρίες και πόρους. Με το βλέμμα στραμμένο στο 2025, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για συστημική αλλαγή, με πλήρη σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Παράλληλα, θα ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο την πρότασή μας για βιώσιμη και αξιοπρεπή υποδοχή, βασισμένη στην αλληλεγγύη. Θα ενισχύσουμε τη φωνή όσων βιώνουν επισφαλείς συνθήκες, ιδίως των γυναικών και των παιδιών, ώστε να αναδείξουμε τη θετική επίδραση πρωτοβουλιών όπως το «Selamet», το Mosaik Support Center και το NaN στη ζωή των ανθρώπων και των κοινωνιών μας.
Με τη συνεχή δράση μας για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε ένα μέλλον όπου θα επικρατούν η δικαιοσύνη, η αξιοπρέπεια και η αλληλεγγύη.
