Κοινή δήλωση του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων και του δικτύου RISE:
Το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων (GFR) και το δίκτυο RISE1 (Refugees Ideas and Solutions for Europe) εκφράζουν την αγανάκτησή τους, τη βαθιά ανησυχία και τη μεγάλη θλίψη τους για ένα ακόμη βάναυσο έγκλημα κατά προσφύγων στο Αιγαίο. Στις 20 Δεκεμβρίου 2024, κοντά στη Ρόδο, το Ελληνικό Λιμενικό Σώμα εμβόλισε σκόπιμα σκάφος που μετέφερε 27 πρόσφυγες, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οκτώ άνθρωποι, τρεις από τους οποίους αποκεφαλίστηκαν ή έχασαν μέρος του σώματός τους λόγω της σφοδρότητας της σύγκρουσης. Επιπλέον, αγνοείται ένα τετράχρονο κορίτσι. Αυτό δεν ήταν ούτε ατύχημα ούτε περιστατικό – ήταν ένα βάναυσο έγκλημα.
Αυτή δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Εδώ και χρόνια, η Ελλάδα και οι θεσμοί της ΕΕ κάνουν τα στραβά μάτια στις συστηματικές επαναπροωθήσεις, τη βάναυση βία, τις παράνομες κρατήσεις και τις εσκεμμένες παραλείψεις στη διεξαγωγή επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης για τη σωτηρία ανθρώπων. Από το ναυάγιο της Πύλου τον Ιούνιο του 2023, που άφησε πίσω του περισσότερους από 600 νεκρούς, έως πολλές άλλες τραγικές και θανατηφόρες περιπτώσεις που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Οι πνιγμοί και οι ευρωπαϊκές πολιτικές συνόρων, ιδίως στα ελληνοτουρκικά σύνορα, έχουν μετατραπεί σε μηχανισμό θανάτου. Η καταδικαστική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το ναυάγιο της Πύλου, η οποία αναδεικνύει σαφή στοιχεία σοβαρής ποινικής ευθύνης ανώτερων αξιωματικών του Λιμενικού και καταδεικνύει περαιτέρω τη βαθιά ριζωμένη ατιμωρησία στις ελληνικές αρχές. Επιπλέον, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση A.R.E. κατά Ελλάδα (στις 16 Ιανουαρίου 2024) καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή, όταν το Ελληνικό Λιμενικό Σώμα άνοιξε πυρ κατά προσφυγικού σκάφους κοντά στην Ψέριμο το 2014, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας επιβάτης και να τραυματιστούν άλλοι. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν διέθεταν σαφείς κανόνες για τη χρήση θανατηφόρας βίας σε επιχειρήσεις στη θάλασσα, δεν διεξήγαγαν την προσήκουσα έρευνα και απέρριψαν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία, ενισχύοντας έτσι μια κουλτούρα ατιμωρησίας. Αυτές οι συστημικές αποτυχίες πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως, ώστε να αποτραπούν νέες τραγωδίες.
Σε ένα στρεβλό σύστημα που δίνει προτεραιότητα στην αποτροπή αντί στην ανθρωπιά, οι διακινητές αναδεικνύονται στους βασικούς υπαίτιους, εκμεταλλεύονται την απόγνωση, θέτουν ζωές σε κίνδυνο και κερδοσκοπούν από τον ανθρώπινο πόνο. Ωστόσο, αντί να εστιάζουν στη λογοδοσία αυτών των εγκληματικών δικτύων, οι ελληνικές αρχές και οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στοχοποιούν συστηματικά τα θύματά τους: πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο που διαφεύγουν από τον πόλεμο, τις διώξεις και ανείπωτες τραγωδίες.
Αυτοί οι άνθρωποι, που ήδη βιώνουν ανείπωτο τραύμα, υφίστανται περαιτέρω αδικία όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τιμωρητικές πολιτικές συνόρων και απάνθρωπες πρακτικές που επιδεινώνουν την ευαλωτότητά τους. Πολύ συχνά, πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα με τη ζωή τους, ενώ οι συστημικές αποτυχίες επιτρέπουν στη βία και την εκμετάλλευση να συνεχίζονται στα σύνορα της Ευρώπης.
Δεν θα μείνουμε σιωπηλοί όσο πρόσφυγες δολοφονούνται στα σύνορα της Ευρώπης.
Η τραγωδία της Ρόδου: Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας
Δύο επιζώντες, ο «D» —που αναζητά την αγνοούμενη τετράχρονη κόρη του— και ο «M», που έχασε τη σύζυγό του με αποκεφαλισμό, περιγράφουν τη φρίκη:
“Το σκάφος μας αναχώρησε από το Μπόντρουμ της Τουρκίας στις 7:20 το πρωί της 20ής Δεκεμβρίου. Ήταν ηλιόλουστη μέρα. Γύρω στις 9:30 ή 10:00, όταν βρισκόμασταν κοντά στη Ρόδο, εμφανίστηκαν πίσω μας δύο σκάφη του Λιμενικού. Ένα από αυτά πλησίασε γρήγορα από την αριστερή πλευρά του σκάφους μας και μας εμβόλισε χωρίς προειδοποίηση. Όλα έγιναν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Το σκάφος του Λιμενικού κυριολεκτικά ανέβηκε πάνω μας, συνθλίβοντας όσους κάθονταν μπροστά. Όταν ανέκτησα τις αισθήσεις μου, είδα σώματα να επιπλέουν. Μια γυναίκα δεν είχε κεφάλι. Το άλλο σκάφος του Λιμενικού απλώς μας παρακολουθούσε από μακριά.»
Η μαρτυρία αυτή φωτίζει τις βίαιες συνθήκες της τραγωδίας. Οι επιζώντες καταγγέλλουν ότι το συμβάν δεν οφειλόταν σε ατύχημα ή απρόοπτο, αλλά σε εσκεμμένο έγκλημα.
Το έγκλημα αυτό παραβιάζει:
Αντί να προστατεύουν ζωές, οι ελληνικές αρχές και οι αρχές της ΕΕ έχουν επανειλημμένα λάβει αποφάσεις που κοστίζουν ζωές.
Τα αιτήματά μας: Να μπει τέλος στην ατιμωρησία, να αποδοθεί δικαιοσύνη
Εμείς απαιτούμε επείγουσα δράση από τις ελληνικές αρχές και τις αρχές της ΕΕ:
Κάλεσμα για δράση: Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών δεν πρέπει να μένει σιωπηλή
Καλούμε τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους νομικούς φορείς και τους Ευρωπαίους πολίτες να:
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα — αφορά όλη την Ευρώπη. Αν μείνουμε σιωπηλοί, είμαστε συνένοχοι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οικοδομήθηκε πάνω στις αρχές της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας. Αν επιτρέψουμε να συνεχιστούν αυτές οι δολοφονίες, προδίδουμε τις ίδιες αυτές αρχές.
Φτάνει πια. Σταματήστε τις δολοφονίες. Δράστε τώρα.
Μπορείτε ακόμη να προσθέσετε την υπογραφή του οργανισμού σας, επικοινωνώντας στο info@refugees.gr. Διαδώστε ευρέως αυτή την κοινή δήλωση και απαιτήστε δικαιοσύνη για τα θύματα της Ρόδου – και για όλους τους πρόσφυγες που στερούνται ανθρώπινης μεταχείρισης.
Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων
Δίκτυο RISE (Refugees Ideas and Solution for Europe)
Υπογράφουν:
Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
Ένωση Ουκρανικής Διασποράς στην Ελλάδα
Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι
Association on Refugees and Migrants in Bulgaria
Asociación Cultural Baizara / Ισπανία
Municipal movement “Open City” – Δημοτική κίνηση “Ανοιχτή Πόλη”
Mazi Housing (Στέγαση με βάση την κοινότητα. Υποστήριξη με επίκεντρο το άτομο)
Southeast Asia Cultural Association (ASIANA)
